User:WilliamsonMach372

Brzoz�w � gr�d powiatowe w po?udniowo-wschodniej Polsce, w wojew�dztwie podkarpackim, po?o?one centralnie na Pog�rzu Dynowskim, nad rzek? Stobnic?, w Euroregionie Karpackim. Przez Brzoz�w przebiega wyj?cie wojew�dzka nr 886 z Domaradza w kierunku Sanoka. Wed?ug danych z 31 grudnia 2009 roku, miasto mia?o 7836 mieszka?c�w[1]. Miasto powsta?o w po?owie XIV wieku. Nazwa pochodzi od lasu Brzozowe. Pod koniec XIV wieku znalaz?o si? w posiadaniu biskup�w przemyskich za? a? do ko?ca XVIII wieku by?o rezydencj? jego w?a?cicieli. Po pierwszym rozbiorze Polski znalaz?o si? w granicach austriackich. W XIX wieku zacz?to w Brzozowie ekstrakcja ropy naftowej, co sprzyja?o rozwojowi miasta. W okresie pierwszej wojny ?wiatowej w mie?cie stacjonowa?y wojska austriackie i rosyjskie. Od 1918 roku, po uzyskaniu niepodleg?o?ci za spraw? Polsk?, jest stolic? powiatu brzozowskiego. W okresie mi?dzywojennym w Brzozowie powsta?y dwoje uzdrowiska. Podczas drugiej wojny ?wiatowej w okolicach miasta dzia?a? Zwi?zek Walki Zbrojnej. W czasach PRL w mie?cie nast?pi? przyspieszenie przemys?u.Spis tre?ci [ukryj] 1 Po?o?enie 2 ?rodowisko naturalne  2.1 Rze?ba terenu 2.2 Geologia 2.3 System wodny 2.4 Klimat 2.5 Flora natomiast fauna 2.6 Stan ?rodowiska 3 Toponimia 4 Historia  4.1 I Rzeczpospolita 4.2 Okres zabor�w 4.3 II Rzeczpospolita 4.4 II konflikt zbrojny ?wiatowa 4.5 Brzoz�w w okresie PRL 4.6 Miasto w okresie III Rzeczypospolitej 5 Ludno?? 5.1 Demografia 5.2 Urodzeni w Brzozowie 5.3 Honorowi fotografia ?lubna rzesz�wobywatele Brzozowa 6 Architektura 6.1 Uk?ad urbanistyczny 6.2 Dzielnice 6.3 Rynek 6.4 Ziele? miejska 6.4.1 Ogr�d w s?siedztwie dawnym pa?acu biskupim 6.5 Cmentarze  6.5.1 Cmentarz wojskowy 6.5.2 Cmentarz ?ydowski 7 Gospodarka  7.1 Przemys? 7.2 Rolnictwo 7.3 Bezrobocie 8 Kultura a rzemios?o 8.1 Brzozowski Dom Kultury  8.1.1 Zespo?y artystyczne 8.2 Biblioteka 8.3 Przedsi?wzi?cia kulturalne 8.4 Pozosta?e 9 Sport  9.1 Obiekty sportowe 9.2 Kluby sportowe 10 Turystyka oraz laba  10.1 Szlaki piesze 10.2 Szlaki rowerowe 11 O?wiata  11.1 Przedszkola 11.2 Szko?y podstawowe 11.3 Gimnazja 11.4 Szko?y ponadgimnazjalne 11.5 Inne plac�wki 12 Religia 13 Infrastruktura  13.1 Komunikacja 13.2 Gospodarka komunalna 13.3 Infrastruktura techniczna  13.3.1 Drogi 13.3.2 Wodoci?gi 13.3.3 Sie? kanalizacyjna 13.3.4 Oczyszczanie miasta 13.3.5 Energetyka 13.3.6 Ciep?ownictwo 13.3.7 Gazyfikacja 13.3.8 Telekomunikacja 13.4 S?u?ba zdrowia 14 Administracja 15 Miasta partnerskie 16 Ludzie zwi?zani spo?r�d Brzozowem 17 Zobacz te? 18 Przypisy 19 Bibliografia 20 Linki zewn?trzne Po?o?enie[edytuj] Brzoz�w umiejscowiony jest centralnie na Pog�rzu Dynowskim, powy?ej rzek? Stobnic?. Od okolica po?udniowej Pog�rze to ??czy si? z zapadliskiem kotlin podkarpackich, zwanym Do?ami Jasielsko-Sanockimi. Na p�?nocy Pog�rze Dynowskie przechodzi w w pewnym sensie bezle?ny dj na weselepejza? wzniesie? o ?redniej wysoko?ci 300�400 m n.p.m. Jest owo Podg�rze Rzeszowskie, b?d?ce swego rodzaju terenem przej?ciowym mi?dzy Kotlin? Sandomiersk? za? wzg�rzami Pog�rza Strzy?owsko-Dynowskiego. Brzoz�w le?y w obr?bie Karpat Zewn?trznych, w jednostce tektonicznej zwanej ?l?sk?[2]. Wed?ug danych GUS-u z 2009 roku pokrywa miasta obejmuje 1146 ha[3]. Powi?zania funkcjonalno-przestrzenne Brzozowa stanowi droga wojew�dzka nr 886 (Rzesz�w�Domaradz�Brzoz�w�Sanok), ??cz?ca cenny krajowe nr 9 w Domaradzu natomiast nr 28 w Sanoku. Panorama Brzozowa ?rodowisko naturalne[edytuj] Struktura w?asno?ci grunt�w (2009)Rodzaj Powierzchnia % U?ytki rolne 793 ha 69,62% Grunty zabudowane i zurbanizowane 215 ha 18,88% Grunty le?ne i zadrzewione i zakrzaczone 122 ha 10,71% Grunty u do?u wodami 8 ha 0,70% Nieu?ytki 1 ha 0,09% U?ytki ekologiczne 0 ha 0% Tereny r�?ne 0 ha 0% Powierzchnia miasta (?) 1139 ha 100% Rze?ba terenu[edytuj] Rejon Brzozowa charakteryzuje si? rusztowym uk?adem grzbiet�w. Ci?gn?ce si? spo?r�d p�?nocnego zachodu na po?udniowy wsch�d s?o?ca pasma wzg�rz poprzedzielane s? r�wnoleg?ymi dolinami rzek natomiast potok�w. Im bardziej w kierunku po?udniowi, wzniesienia staj? si? raz za razem bardziej ostre za? strome, si?gaj?ce w szeregu przypadk�w wysoko?ci 500 n.p.m.[4] Geologia[edytuj] Region miasta wykazuje nader skomplikowan? budow? geologiczn?, powsta?? na skutek dzia?ania stosunkowo silnych ruch�w tektonicznych[4]. Mia?y one punkt w starszym trzeciorz?dzie, na przestrzeni fa?dowa? alpejskich[5]. Obszar ten uko?czony jest ze ska? nale??cych do zespo?u naprzemianleg?ych warstw ?upk�w ilastych, ?upk�w marglistych, mu?owc�w, piaskowc�w i zlepie?c�w. Wyr�?niaj? si? one zmienn? grubo?ci? ?awic, r�?n? barw? i spoiwem. Dodatkow? ich cech?, komplikuj?c? struktur?, s? liczne uskoki, obok kt�rych poszczeg�lne cz??ci fa?d�w przesun??y si? wzgl?dem siebie[6]. Osady te, zwane fliszem, osadza?y si? w ci?gu 110 milion�w lat w pod?u?nych basenach morskich, w obr?bie geosynkliny karpackiej. Trzeciorz?dowe ruchy tektoniczne powodowa?y karbowanie si? skorupy ziemskiej, co daje aktualny obraz ukszta?towania powierzchni. W zwi?zku z budow? geologiczn?, wyst?puj? po tej stronie z?o?a gazu ziemnego tudzie? ropy naftowej, i oraz niewiele ?r�d?a mineralne o r�?nych w?a?ciwo?ciach leczniczych[4]. System wodny[edytuj] Przez Brzoz�w przep?ywa rzeka Stobnica, kt�ra w?asny arche bierze na p�?nocnym zboczu Wroczenia, znajduj?cego si? 497 n.p.m. Stobnica jest jedn? z najbardziej zanieczyszczonych rzek w regionie[4]. Klimat[edytuj] W regionie Brzozowa wyr�?nia si? dwaj pi?tra klimatyczne: umiarkowane ciep?e, kt�rego przeci?tna temperatura waha si? w granicach od momentu 6 �C do 8 �C, tudzie? trze?wo?? ch?odne, charakteryzuj?ce si? ?rednimi wieloletnimi temperaturami powietrza odk?d 4 �C do 6 �C. Te noclegi wis?apara pi?tra nale?? do pluwialnego typu klimatu. Zim? ?rednia temperatura spada od czasu �3 �C do �4 �C, lecz ?rednia wysoka temperatura lipca waha si? od momentu 17 �C do 18 �C. Wiatry wykazuj? stosunkowo ma?? si??. Najcz??ciej wyst?puj? wystarczaj?co umiarkowane o sile 5�10 m/s, g?�wnie spo?r�d kierunk�w po?udniowo-zachodniego natomiast po?udniowego. Jesieni? wyst?puje zdecydowana dominacja wiatr�w wschodnich tudzie? p�?nocno-wschodnich, jednak?e w czerwcu, lipcu tudzie? sierpniu przewag? wykazuj? wiatry zachodnie. Coraz cz??ciej wyst?puj?ce wiatry o pr?dko?ci powy?ej 20 m/s wyrz?dzaj? du?e szkody w drzewostanach, sieci elektrycznej natomiast zabudowaniach, powoduj?c m.in. zrywanie dach�w. Przeci?tna roczna cz??? opad�w wynosi od 750 a? do 800 mm. Ich agenda w ci?gu jednego roku stanowi du?? nier�wnomierno??, dlatego ?e stosunkowo najwi?ksza ilo?? opad�w przypada w okresie letnim (250�400 mm), natomiast najmniejsza w zimie (80�180 mm). Okres trwania pokrywy ?nie?nej kszta?tuje si? w granicach od momentu 60 do 150 dni. Szata ?nie?na pojawia si? zazwyczaj w drugiej po?owie listopada albo na pocz?tku grudnia, a zanika w na prze?omie marca a kwietnia[4]. Flora i fauna[edytuj] Wed?ug podzia?u geobotanicznego Polski dokonanego przez W?adys?awa Szafera, Brzoz�w le?y w obr?bie Prowincji G�rskiej ?rodkowoeuropejskiej, podokr?gu Pog�rza Fliszowego. Wed?ug podzia?u Krystyny Towpasz, testowany sfera powinno si? do okr?gu Pog�rzy Karpat Zewn?trznych, podokr?gu Pog�rzy Strzy?owsko-Dynowskiego, odcinka fliszowego[7]. Brzoz�w usytuowany jest w Beskidzie Wschodnim, charakteryzuj?cym si? przej?ciowo?ci?. Wyst?puj? po tej stronie elementy fauny zachodnioeuropejskiej, pontyjskiej tudzie? borealno-alpejskiej[8]. Jeszcze wewn?trz czas�w ostatnich Piast�w rozpo?ciera?a si? w tej okolicy knieja pograniczna, spe?niaj?ca rol? pasa granicznego. Jednak?e lasy dawny ZSB Brzoz�wpowoli karczowane za po?rednictwem �wczesnych mieszka?c�w tych ziem, kt�rzy tym sposobem powi?kszali pola uprawne[4]. Stan ?rodowiska[edytuj] Oczyszczalnia ?ciek�w �Brzoz�w-Bork�wka� Wody przep?ywaj?ce za spraw? Brzoz�w charakteryzuje rozleg?y liczba zanieczyszcze? na nieomal ca?ej kontrolowanej d?ugo?ci z uwagi na wska?niki biogenne tudzie? posta? sanitarny. Stobnica prowadzi wody zanieczyszczone ponad dopuszczalne normy ze wzgl?du na gn�j bakteriologiczne, podyktowane m.in. odprowadzaniem a? do niej ?ciek�w przy u?yciu brzozowski szpital[9]. Wed?ug stosowanego do 2004 roku systemu trzech klas czysto?ci, pod w stosunku do kryteri�w fizyko-chemicznych, wody Stobnicy odpowiada?y III klasie czysto?ci, o czym decydowa?y zawarte w nich fosforany[10]. Wed?ug obecnego systemu oceny jako?ci w�d, posta? ulegaj?cy biodegradacji Stobnicy w Godowej ni?ej Brzozowa w 2008 roku by? okre?lany jak s?aby, o czym zadecydowa?y wska?niki okrzemkowe i zestaw azotu Kjeldahla. Z kolei wody Dop?ywu spod G�ry Czarnej w pobliskiej Przysietnicy, do g�ry uj?cia wody w celu Brzozowa, nie spe?nia?y norm dla wody pitnej[11]. W systemie monitoringu powietrza Brzoz�w le?y w strefie rzeszowsko-?a?cuckiej. Stan powietrza Brzozowa tudzie? okolic jest w skali wojew�dztwa dosy? dobry. W roku 2008 ?rednioroczne zg?szczenie SO2 mie?ci?o si? w zakresie 2�3 �g/m3, NO2 w zakresie 12�14 �g/m3, benzenu w zakresie 0,8�1 �g/m3, natomiast py?u PM10 21�24 �g/m3[12]. W 2008 roku w Brzozowie badano granda ??czno?ciowy w czterech punktach. W dw�ch punktach (ul. Rzeszowska � po?rodku ul. Bohater�w II Wojny ?wiatowej a Ogrodow? natomiast ul. Legionist�w � wewn?trz mostem na Stobnicy, w kierunku Domaradza) zbli?a? si? do granic norm, nie przekraczaj?c ich, w jednym (ul. 3 Maja � dost?p do miasta) przekroczy? nieznacznie, oraz w jednym (ul. Mickiewicza � g?�wny punkt miasta) przekroczy? o kilkana?cie decybeli o ka?dej porze doby[13]. Toponimia[edytuj]Zmiana nazwy miasta w ?redniowieczu[14] Rok Nazwa 1388 Bresen 1412 Bresen 1417 de Brosowa 1419 de Bresovia 1420 Broszow 1423 Brosowia 1424 Brzozow 1430 Breze, Brzozowa 1444 Brzoszow 1457 Brzesow 1470 Brzozow 1473 Brzosowo Nazwa miasta pochodzi od chwili nazwy lasu, cz??ci puszczy pogranicznej z wojew�dztwem sandomierskim, kt�ra w dokumencie lokacyjnym wsi Kazimierza Wielkiego z 2 pa?dziernika 1359 roku nazywana jest Brzozowe. Podobna miano gwoli wsi u?yta jest w dokumencie W?adys?awa Jagie??y spo?r�d 14 czerwca 1396 roku, zatwierdzaj?cym donacj? Marii W?gierskiej dla biskupstwa przemyskiego. Tak?e pierwsza miano miejscowo?ci jak miasta, w regestrze dokumentu Zyndrama z Maszkowic spo?r�d 20 kwietnia 1413 roku, brzmi Brzozowe. Obok tego, w dokumentach u?ywana by?a okre?lenie Brzez�w, widniej?ca m.in. w otoku piecz?ci miasta spo?r�d 1775 roku: Sigillum Civitatis Brezow. Przyjmuje si?, ?e potocznie u?ywana by?a imi? Brzez�w, za? oficjalnie Brzoz�w. Przedtem, podczas gdy Brzoz�w by? jeszcze wsi?, u?ywana by?a tak?e okre?lenie Brzozowa b?d? Brzezowa[15]. Historia[edytuj] Badania archeologiczne wykaza?y, i? pierwsze ?lady pobytu cz?owieka w okolicach Brzozowa pochodz? spo?r�d epoki g�rnego paleolitu. Datowane s? na z grubsza 39 tys. lat p.n.e. Na pocz?tku nowej ery populacja spo?r�d obecnego regionu brzostowskiego utrzymywa?a kontakty handlowe spo?r�d Rzymem. ?wiadcz? o tym znalezione tu drobne rzymskie z wizerunkami Marka Aureliusza, Antoninusa Piusa a Wespazjana[16]. W XIII wieku obszary, na kt�rych w nast?pnym stuleciu zosta? za?o?ony Brzoz�w, nale?a?y a? do Rusi Halickiej. Po ?mierci w 1340 roku ksi?cia ruskiego Boles?awa Jerzego II tereny te zosta?y przy??czone do Kr�lestwa Polskiego za spraw? Kazimierza Wielkiego[16].prawnik krak�w